Verborgen camera op het werk: wat mag wel en wat mag niet?

Verborgen camera: wanneer mag het wel en wanneer niet?

Een verborgen camera klinkt soms als een snelle oplossing bij diefstal, fraude of overlast. Toch mag dat in Nederland meestal niet. Zeker op de werkvloer gelden strenge regels. In dit artikel lees je wanneer een verborgen camera wel of niet mag, wie er een mag plaatsen, of een werkgever je stiekem mag filmen, welke wetten hiervoor gelden en of verborgen camerabeelden gebruikt mogen worden in rechtszaken of personeelszaken.

Wat is een verborgen camera?

Een verborgen camera is cameratoezicht dat niet zichtbaar is voor de mensen die worden gefilmd. Anders dan gewone beveiligingscamera’s weten betrokkenen dus niet dat zij op dat moment worden opgenomen. Juist daarom is verborgen cameratoezicht een zware inbreuk op de privacy.

Wanneer mag een verborgen camera wel?

In Nederland is het uitgangspunt dat verborgen cameratoezicht niet is toegestaan, behalve in heel uitzonderlijke situaties. Er moet dan een zwaarwegend belang zijn, zoals een concrete verdenking van diefstal of fraude. Ook moet het gebruik noodzakelijk zijn, en mogen er geen minder ingrijpende alternatieven beschikbaar zijn.

De Autoriteit Persoonsgegevens geeft aan dat een werkgever alleen in uitzonderlijke gevallen tijdelijk verborgen camera’s mag inzetten, bijvoorbeeld als er een ernstig vermoeden bestaat van strafbare feiten of andere ernstige misstanden op de werkvloer.

Meer informatie: Autoriteit Persoonsgegevens – Mijn werkgever filmt mij met een verborgen camera. Mag dit?

Wanneer mag een verborgen camera niet?

Een verborgen camera mag niet zomaar worden geplaatst voor algemeen toezicht, controle van personeel, of “voor de zekerheid”. Ook mag een werkgever verborgen camera’s niet inzetten om werknemers te volgen op hun functioneren, houding of productiviteit. Dat is in strijd met privacyregels en meestal disproportioneel.

Verborgen cameratoezicht is dus niet bedoeld als standaard controlemiddel, maar alleen als uiterste middel.

Wie mag wel een verborgen camera plaatsen?

In theorie kunnen bedrijven, instellingen en soms particulieren in uitzonderlijke situaties een verborgen camera gebruiken, maar alleen als zij zich houden aan de privacywetgeving. Dat betekent onder meer dat zij een geldige juridische grondslag moeten hebben, dat het doel duidelijk moet zijn en dat de inzet noodzakelijk en proportioneel moet zijn.

Voor werkgevers gelden extra strenge eisen, omdat werknemers zich in een afhankelijke positie bevinden. Op de werkvloer is verborgen cameratoezicht daarom alleen toegestaan onder zware voorwaarden.

Mag een werkgever mij stiekem filmen?

Meestal niet. Een werkgever mag werknemers niet stiekem filmen als gewone vorm van toezicht. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan dat tijdelijk toegestaan zijn, bijvoorbeeld bij een concrete verdenking van diefstal of fraude, en alleen als minder vergaande maatregelen niet werken.

Daarnaast moet de werkgever kunnen uitleggen waarom het verborgen cameratoezicht nodig was, hoe lang het duurde en waarom een minder ingrijpend middel niet volstond.

Lees ook: Rijksoverheid – Wat zijn mijn privacyrechten bij cameratoezicht?

Welke wetten gelden hiervoor?

Bij verborgen cameratoezicht spelen vooral deze regels een rol:

• • AVG (Algemene verordening gegevensbescherming): camerabeelden van herkenbare personen zijn persoonsgegevens. De verwerking daarvan moet voldoen aan regels zoals noodzakelijkheid, proportionaliteit en doelbinding.
  AVG / GDPR via EUR-Lex
• • Uitvoeringswet AVG (UAVG): deze wet werkt de AVG in Nederland verder uit.
  Uitvoeringswet AVG via Wetten.nl
• • Ondernemingsraden (WOR): als een werkgever een regeling invoert voor personeelsvolgsystemen, kan instemming van de ondernemingsraad nodig zijn.
  Wet op de ondernemingsraden via Wetten.nl

Waar worden verborgen camerabeelden voor gebruikt?

Verborgen camerabeelden worden meestal gebruikt voor het onderzoeken van vermoedens van:

• • diefstal;
• • fraude;
• • verduistering;
• • ernstige misstanden op de werkvloer;
• • beveiligingsincidenten.

Dat betekent niet automatisch dat ieder gebruik rechtmatig is. Het doel moet vooraf duidelijk zijn en de beelden mogen niet zomaar voor andere doelen worden hergebruikt.

Mogen verborgen camerabeelden gebruikt worden?

Soms wel, maar dat hangt af van de omstandigheden. Als de beelden onrechtmatig zijn verkregen, betekent dat niet automatisch dat zij nooit gebruikt mogen worden. In procedures kijkt een rechter vaak naar alle omstandigheden van het geval, zoals de ernst van de inbreuk, het doel van de opname en het belang van waarheidsvinding.

Daardoor kunnen camerabeelden soms toch een rol spelen, maar dat is zeker niet vanzelfsprekend.

Worden verborgen camerabeelden gebruikt in rechtszaken?

Ja, verborgen camerabeelden kunnen in rechtszaken worden ingebracht, ook in arbeidszaken. De rechter beoordeelt dan per zaak hoeveel waarde aan die beelden wordt gehecht en of het gebruik ervan aanvaardbaar is. Dat hangt af van de feiten, de manier waarop de beelden zijn verkregen en de privacybelangen van de werknemer.

Voorbeelden uit de rechtspraak zijn terug te vinden via: Rechtspraak.nl – uitspraken zoeken

Kunnen verborgen camerabeelden tegen personeel worden gebruikt?

Dat kan, maar niet onbeperkt. Een werkgever kan beelden bijvoorbeeld proberen te gebruiken in een ontslagzaak of intern onderzoek. De vraag is dan steeds of de inzet van de camera rechtmatig was en of het gebruik van de beelden in die specifieke situatie toelaatbaar is.

Verborgen camera’s mogen in elk geval niet worden gebruikt als standaardmiddel om personeel te beoordelen of voortdurend te controleren.

Conclusie

Een verborgen camera mag in Nederland bijna nooit zomaar worden gebruikt. Voor werkgevers geldt: stiekem filmen van personeel is alleen in uitzonderlijke situaties toegestaan, bijvoorbeeld bij een concreet vermoeden van diefstal of fraude, en alleen als het echt niet anders kan. De AVG, de UAVG en in sommige gevallen de WOR spelen hierbij een belangrijke rol.

Verborgen camerabeelden kunnen soms in een rechtszaak of arbeidsconflict worden gebruikt, maar dat gebeurt altijd afhankelijk van de omstandigheden en de beoordeling door een rechter. Lees ook: • Camerabeelden als mag dat bewijs? en • Camera met audio opnemen mag dat?

Bronnen

•  • Autoriteit Persoonsgegevens
•  • Rijksoverheid – Camerabewaking
•  • EUR-Lex – AVG / GDPR
•  • Wetten.nl – Uitvoeringswet AVG
•  • Wetten.nl – Wet op de ondernemingsraden
•  • Rechtspraak.nl