Camera met audio opnemen: mag dat in Nederland?

Een camera met audio kan handig lijken voor extra beveiliging, maar in Nederland gelden hiervoor strengere regels dan bij alleen beeld. Zodra u met een camera ook geluid opneemt, raakt u al snel aan privacyregels én soms zelfs aan strafrechtelijke grenzen. In dit artikel leest u wanneer een camera met audio wel of niet mag, wat het verschil is tussen beeld en geluid, en waar u op moet letten als particulier of ondernemer.

Mag een camera met audio in Nederland?

Niet zomaar. In Nederland is geluidsopname gevoeliger dan alleen camerabeelden. Herkenbare personen op beeld zijn persoonsgegevens. Dan geldt de AVG. Bij toezicht met camera’s moeten noodzaak, proportionaliteit en doelbinding dus kunnen worden uitgelegd. De Autoriteit Persoonsgegevens is bovendien streng op cameratoezicht bij organisaties en werkgevers. Lees meer bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Geluid opnemen gaat nog een stap verder, omdat u daarmee gesprekken en andere persoonlijke informatie kunt vastleggen. Daardoor is een camera met microfoon juridisch veel gevoeliger dan een gewone beveiligingscamera zonder audio.

Wat is het verschil tussen beeld opnemen en audio opnemen?

Een gewone camera neemt alleen op wat er zichtbaar gebeurt. Een camera met audio legt ook gesprekken, stemmen en omgevingsgeluid vast. Juist dat extra deel maakt de privacy-inbreuk groter. Daarom moet het gebruik van audio in veel situaties veel zwaarder worden gerechtvaardigd dan alleen videobeelden. (Blog over camera opname)

Voor organisaties geldt dat cameratoezicht niet verder mag gaan dan nodig is. De Autoriteit Persoonsgegevens legt uit dat organisaties cameratoezicht alleen mogen inzetten als het echt nodig is, bijvoorbeeld voor beveiliging, en dat zij moeten kunnen onderbouwen waarom dit noodzakelijk is. Bron: Autoriteit Persoonsgegevens.

Mag u gesprekken opnemen met een camera?

Dat hangt sterk af van de situatie. In Nederland wordt vaak onderscheid gemaakt tussen een gesprek waar u zelf aan deelneemt en een gesprek van anderen waar u zelf geen partij bij bent. Dat verschil is belangrijk.

1. Als u zelf meepraat in het gesprek

Een opname van een gesprek waar u zelf aan deelneemt, ligt juridisch meestal anders dan heimelijk afluisteren van anderen. Rijksoverheid geeft bijvoorbeeld aan dat u een gesprek met uw arts mag opnemen om het later terug te luisteren, maar dat u die opname niet zomaar openbaar mag maken. Bron: Rijksoverheid.

2. Als u gesprekken van anderen opneemt

Het opnemen of afluisteren van gesprekken van anderen zonder dat u zelf deelnemer bent, is veel riskanter en kan onder omstandigheden strafbaar zijn. In het Wetboek van Strafrecht staan bepalingen over het wederrechtelijk afluisteren, aftappen of opnemen van gesprekken. Wetboek van Strafrecht via Wetten.nl.

Mag een beveiligingscamera met audio thuis?

Thuis heeft u iets meer ruimte dan een organisatie, maar ook dan mag het niet onbeperkt. De Autoriteit Persoonsgegevens zegt dat camera’s bij het eigen huis in principe alleen uw eigen bezittingen mogen filmen. U mag dus niet zomaar de openbare weg, de tuin van de buren of andermans eigendommen in beeld brengen. Dat wordt met audio nog gevoeliger. Bron: AP – Camera’s bij het eigen huis.

Praktisch betekent dit: een deurbelcamera of beveiligingscamera met microfoon kan al snel te veel opnemen van voorbijgangers, buren of bezoekers. Juist daarom kiezen veel mensen ervoor om de audiofunctie uit te schakelen.

Mag een werkgever audio opnemen op de werkvloer?

Dat is meestal niet toegestaan als standaard controle. Werkgevers mogen personeel niet zomaar volgen of afluisteren. De Autoriteit Persoonsgegevens legt uit dat een werkgever soms camera’s mag gebruiken voor beveiliging van werknemers en eigendommen, maar niet om werknemers te beoordelen op hun functioneren. Verborgen cameratoezicht mag alleen in zeer uitzonderlijke situaties. Bron: AP – Controle van werknemers.

Als alleen al verborgen beeldopname op het werk slechts bij uitzondering mag, dan geldt voor het heimelijk opnemen van geluid in de praktijk nog meer terughoudendheid. Een werkgever moet daar een zeer zwaarwegende reden voor hebben en zal dat juridisch goed moeten kunnen onderbouwen.

Welke wetten en regels spelen hierbij een rol?

• • AVG (Algemene verordening gegevensbescherming)
  Zodra personen herkenbaar zijn op beeld of via stemgeluid identificeerbaar zijn, kunnen persoonsgegevens worden verwerkt. Dan gelden regels zoals noodzakelijkheid, proportionaliteit en een duidelijk doel.
  AVG via EUR-Lex
• • Uitvoeringswet AVG (UAVG)
  De Nederlandse uitwerking van de AVG.
  UAVG via Wetten.nl
• • Wetboek van Strafrecht
  Voor heimelijk afluisteren of wederrechtelijk opnemen van gesprekken kunnen ook strafrechtelijke regels relevant zijn.
  Wetboek van Strafrecht via Wetten.nl

Mag u opnames met audio gebruiken als bewijs?

Soms wel, maar niet automatisch. Of een opname met geluid gebruikt kan worden als bewijs hangt af van de context, de manier waarop de opname is gemaakt en het doel waarvoor die wordt gebruikt. Ook kan van belang zijn of de opname rechtmatig is verkregen en of er een zwaarwegend belang bestaat bij gebruik.

Daarnaast geldt dat een opname die u voor eigen gebruik mocht maken, niet automatisch openbaar gemaakt of breed gedeeld mag worden. Rijksoverheid wijst daar ook op bij geluidsopnames van gesprekken: voor eigen gebruik kan iets soms wel mogen, maar openbaar maken niet. Bron: Rijksoverheid.

Wanneer is een camera met audio extra riskant?

• • Als u gesprekken opneemt van mensen waar u zelf geen onderdeel van bent
• • Als de camera ook buren, bezoekers of voorbijgangers opvangt
• • Als u werknemers of personeel stiekem opneemt
• • Als u audio gebruikt zonder duidelijke noodzaak
• • Als u opnames online zet of deelt zonder toestemming

Praktische tip

Twijfelt u of een camera met audio mag? Dan is de veiligste keuze vaak om de microfoon uit te schakelen en alleen beeld te gebruiken, mits ook dat beeldgebruik voldoet aan de privacyregels.

Conclusie

Een camera met audio opnemen mag in Nederland niet zomaar. Geluidsopname is juridisch gevoeliger dan alleen beeld. Voor particulieren, bedrijven en werkgevers gelden privacyregels, en in sommige situaties kunnen ook strafrechtelijke regels meespelen. Neemt u deel aan het gesprek, dan ligt dat vaak anders dan wanneer u gesprekken van anderen opneemt. Openbaar maken of delen van zulke opnames mag bovendien lang niet altijd.

Wie een beveiligingscamera met audio wil gebruiken, doet er verstandig aan om eerst goed te beoordelen of de audiofunctie wel echt nodig is.

Bronnen

•  • Autoriteit Persoonsgegevens – Cameratoezicht
•  • Autoriteit Persoonsgegevens – Controle van werknemers
•  • Autoriteit Persoonsgegevens – Camera’s bij het eigen huis
•  • Rijksoverheid – Mag ik een geluidsopname maken van het gesprek met mijn arts?
•  • EUR-Lex – AVG
•  • Wetten.nl – Uitvoeringswet AVG
•  • Wetten.nl – Wetboek van Strafrecht